Τα 200 Καλύτερα Ελληνικά Τραγούδια όλων των εποχών
Αγαπητοί φίλοι,
Πολλά χρόνια πριν, στο τέλος της εφηβείας μου, μου γεννήθηκε η ιδέα να φτιάξω μια λίστα με τα 100 πιο αγαπημένα μου ελληνικά τραγούδια, όλων των ειδών και όλων των εποχών. Τώρα πια, ξέρω ότι ο βασικός λόγος που ήθελα να ασχοληθώ με μια τέτοια καταγραφή, ήταν για να βάλω σε μια σειρά και να χαρτογραφήσω τις επιρροές μου από το χώρο της ελληνικής μουσικής και, μέσω αυτής της χαρτογράφησης και σε δεύτερο επίπεδο, να γνωρίσω καλύτερα τον εαυτό μου. Φυσικά, αν έφτιαχνα τότε αυτή τη λίστα, θα ήταν, αναπόφευκτα, αρκετά ελλιπής. Βλέπετε, υπήρχαν διάφορα είδη τραγουδιού στα οποία δεν είχα εμβαθύνει σχεδόν καθόλου και αρκετοί αξιόλογοι μουσικοί, που είτε δεν τους γνώριζα, είτε τους γνώριζα,μεν, αλλά δεν ήμουν αρκετά εξοικειωμένος με αυτούς. Ωστόσο, καθώς περνούσαν τα χρόνια, εμπλούτιζα τα ακούσματα μου και τις γνώσεις μου, όσον αφορά τους σημαντικούς Έλληνες τραγουδοποιούς και τα ξεχωριστά ελληνικά τραγούδια, τόσο του παρελθόντος όσο και του παρόντος. Επιπλέον, καθώς κάποιοι νέοι μουσικοί και συγκροτήματα, που έγραφαν εξαιρετικά τραγούδια, εμφανίστηκαν στο ελληνικό μουσικό προσκήνιο, άρχισα να παρακολουθώ και να μελετώ και το δικό τους έργο.
Πρόσφατα, λοιπόν, συνειδητοποίησα ότι, έχοντας αποκτήσει μια αρκετά σφαιρική γνώση όλων των ειδών του ελληνικού τραγουδιού, είχε φτάσει το πλήρωμα του χρόνου για να εκπληρώσω την εφηβική μου επιδίωξη. Μόνο που, επειδή τα 100 μου φαίνονταν λίγα, αποφάσισα η λίστα μου να περιλαμβάνει τα 200 καλύτερα ελληνικά τραγούδια όλων των εποχών (και πάλι, βέβαια, το ότι επέλεξα 200, σήμαινε πως πολλές δεκάδες, αν όχι και εκατοντάδες, θαυμάσια τραγούδια έπρεπε να μείνουν εκτός). Επιπλέον, για να κάνω πιο ενδιαφέρουσα την πρόκληση αποφάσισα να γράψω ένα συνοδευτικό κείμενο για το κάθε ένα από αυτά. Το εγχείρημα αυτό αποδείχτηκε πιο δύσκολο απ’ ότι το περίμενα, και οδήγησε τα πράγματα στο να πάρουν μια κάπως διαφορετική τροπή. Σύντομα, διαπίστωσα πως έπρεπε να επενδύσω πνευματικά, ψυχικά και συναισθηματικά στο πρότζεκτ «λίστα», ειδάλλως το τελικό αποτέλεσμα θα ήταν κολοβό, νερόβραστο και, εν τέλει, αδιάφορο. Οπότε, έκανα αυτό που θεωρώ ότι όφειλα να κάνω για να ανταποκριθώ στις προδιαγραφές που είχα θέσει στον εαυτό μου και, από εκεί και πέρα, διατρέχοντας τη λίστα, εσείς θα κρίνετε, με βάση τα δικά σας κριτήρια και την αισθητική σας, αν άξιζε ή όχι τον κόπο όλη αυτή η ιστορία.
Και τώρα, επιτέλους, είμαι στην ευχάριστη θέση να σας παρουσιάσω, με κάθε επισημότητα, την λίστα μου. Ωστόσο, επειδή αυτή διέπεται από κάποιες συγκεκριμένες αρχές και κανόνες, θα ήθελα να σας τους αποσαφηνίσω, πριν καταπιαστείτε με την… δοκιμασία της ανάγνωσής της: Πρώτον, η λίστα περιλαμβάνει τα 200 καλύτερα ελληνικά τραγούδια όλων των ειδών (από χιπ-χοπ μέχρι ρεμπέτικο και από λαϊκό μέχρι ροκ), μέχρι και το σωτήριον έτος 2010 μ.Χ., σε αντίστροφη μέτρηση από το νούμερο 200 ως το νούμερο 1, βάσει του δικών μου προσωπικών προτιμήσεων και της δικής μου υποκειμενικής κρίσης. Αυτά τα δύο είναι τα μόνα κριτήρια μου, και κανένα άλλο. Συνεπώς, η αξιολόγησή μου σε καμία περίπτωση δεν επιχειρεί να εμφανιστεί ως αντικειμενική. Εξάλλου, εκ πεποιθήσεως, δεν ενστερνίζομαι την πεποίθηση περί της ύπαρξης μιας απολύτως αντικειμενικής οπτικής γωνίας θέασης της πραγματικότητας και των επιμέρους χώρων της. Δεύτερον, όταν μιλάω για ελληνικά τραγούδια, εννοώ, αποκλειστικά, τραγούδια με ελληνικό στίχο ή ορχηστρικά τραγούδια από Έλληνες δημιουργούς. Τρίτον, επιδιώκοντας να υπάρχει ένας ελάχιστος βαθμός αντιπροσωπευτικότητας στη λίστα, έθεσα ως ανώτατο όριο εκπροσώπησης σε αυτήν τα 5 κομμάτια ανά συνθέτη (διότι αλλιώς, ενδέχεται να έπαιρναν την μερίδα του λέοντος 9-10 συνθέτες, και το αποτέλεσμα θα ήταν, μάλλον, άνισο). Προσοχή, το όριο είναι τα 5 κομμάτια το πολύ ανά συνθέτη (απόρροια της αντίληψής μου ότι ο μουσικός είναι ο σημαντικότερος συντελεστής ενός τραγουδιού και εκείνος που, ουσιαστικά, καθορίζει τη φυσιογνωμία του), και όχι ανά στιχουργό ή ανά ερμηνευτή. Εκεί δεν υπάρχουν όρια, όπως θα διαπιστώσετε. Τέταρτον, επειδή κάποια από τα τραγούδια της λίστας έχουν πολλές εκτελέσεις / παραλλαγές, εγώ προκρίνω, σε κάθε περίπτωση, την συγκεκριμένη εκτέλεση και τον συγκεκριμένο ερμηνευτή, που αναφέρω. Πέμπτον, η παρούσα λίστα δεν αποτελεί ούτε επιστημονική διατριβή, ούτε δοκίμιο, ούτε κριτική επισκόπηση του ελληνικού τραγουδιού. Αν ήθελα, οπωσδήποτε, να της προσδώσω έναν χαρακτηρισμό, αυτός θα ήταν ο εξής: ένα πειραματικό «καλλιτεχνικό» πρότζεκτ, προϊόν διανοίας (μιας διανοίας, πιθανώς, ελαφρώς διαταραγμένης), που, ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και πολύ σοβαρά! Εννοείται πως οποιαδήποτε ομοιότης με πρόσωπα, πράγματα, καταστάσεις μόνο ως συμπτωματική θα πρέπει να θεωρείται κ.λ.π., κ.λ.π. Και έκτον, η λίστα είναι αυστηρώς ακατάλληλη δι’ ανηλίκους, στην ηλικία, στο μυαλό ή στην ψυχή.
Η παρουσίαση της λίστας θα γίνει σε 5 μέρη.
Αυτά, εν ολίγοις! Απολαύστε υπεύθυνα!
Αλ. Αθ. Εξ.
Μέρος Πέμπτο: #20-1
20. Το καπηλειό
Σύνθεση: Χαΐνηδες
Ερμηνεία: Χαΐνηδες
Στίχος: Χαΐνηδες
Άλμπουμ: Χαΐνηδες
1991
Δεν μπορεί, κάποια στιγμή στη ζωή σας θα έχετε σκεφτεί κι εσείς τι τέλεια που θα ήταν αν είχατε το δικό σας εστιατόριο / μεζεδοπωλείο / μπαρ. Ίσως, να καταστρώσατε και τα ανάλογα σχέδια: Θα στήνατε το μαγαζί στην πιο ανερχόμενη γειτονιά της πόλης σας, θα το διακοσμούσατε με βάση την ιδιαίτερη αισθητική σας και, πάντως, με πρωτότυπο τρόπο, θα προσλαμβάνατε μερακλήδες μάγειρες, οι οποίοι θα ετοίμαζαν αυθεντικά, δημιουργικά και γευστικότατα πιάτα χρησιμοποιώντας τα καλύτερα υλικά, θα προμηθευόσασταν και θα σερβίρατε καθαρά ποτά, θα παίζατε την καλύτερη και πιο ψαγμένη μουσική και, στην πορεία, το μαγαζί σας θα γινόταν το σημείο αναφοράς και το στέκι των ανθρώπων εκείνων που θα απάρτιζαν το κοινό-στόχο σας. Βέβαια, είμαι σίγουρος ότι στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων τα σχέδια σας αυτά θα έμειναν ασκήσεις επί χάρτου, αλλά δεν πειράζει. Ούτως ή άλλως, δεν πραγματοποιούμε παρά ένα ελάχιστο ποσοστό των όσων ονειρευόμαστε και σχεδιάζουμε στη ζωή μας. Αυτό, φυσικά, σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να είμαστε πιο πραγματιστές. Το ακριβώς αντίθετο χρειαζόμαστε οι περισσότεροι, θα έλεγα… Το «Καπηλειό», με τις παράλληλες ιστορίες των ανθρώπων που σύχναζαν ή δούλευαν σε αυτό, μου θυμίζει έντονα το «Sultans of Swing» των Dire Straits. Είναι ένα ιδιοσυγκρασιακό (είναι εμφανέστατο ότι είναι προϊόν Κρητών) και αληθινά λεβέντικο τραγούδι (χωρίς να κομπάζει και να επαίρεται) για το αιώνιο μοτίβο της ακμής και της παρακμής της ζωής και του έρωτα, που το συναντήσαμε και σε προηγούμενα τραγούδια της λίστας. Ξεχωρίζει, ίσως, μια στάλα παραπάνω από αυτά τα προηγούμενα κομμάτια, γιατί το πάντρεμα των στίχων, της σύνθεσης και της καταπληκτικής ερμηνείας του, φωτίζει με έναν μοναδικό τρόπο το τραγικό μεγαλείο της ανθρώπινης μοίρας και μας τοποθετεί σε μια προνομιακή γωνία θέασης, από την οποία μπορούμε να το δούμε με έναν πρωτότυπο, μη τετριμμένο, τρόπο και να το αφήσουμε να έρθει να μας αγγίξει ως τον πυρήνα της υπόστασής μας, για να διαπιστώσουμε ότι εκεί, στο επίκεντρο της ύπαρξής μας, βρισκόταν ανέκαθεν.
http://www.youtube.com/watch?v=3DcOIHkwugw
19. Πεχλιβάνης
Σύνθεση: Θανάσης Παπακωνσταντίνου
Ερμηνεία: Θανάσης Παπακωνσταντίνου
Στίχος: Θανάσης Παπακωνσταντίνου
Άλμπουμ: Βραχνός Προφήτης
2000
Ολόκληρος ο χρησμός του μεγάλου προφήτη και μάντη Ναν-Μπρεντ-εντ-Ταντούρι-Τσίκεν της φυλής των Κόρνερ-Σοπ, τον οποίο ανακοίνωσε στους υπηκόους του αυτοκράτορα Τίκκα-Μάσαλα-γουίτ-Κέρι-σος, τις τελευταίες μέρες της 3ης δυναστείας των Κέρι-σος, στον πλανήτη Γκαγιάρ-κα-Χάλβα, είναι (στο πρωτότυπο κείμενο) ο εξής: «Τσάπατι πάρατχα τσόλε μπάτχουρε, μπάατι νταλ μπάτουρα ντάμα, κάρελα μπάρτα σάτου κι ρότι ράγμα τσαβάλ, ντάααλ πούρι τσάκρα πάτρα μάντρα, μέτχι σάαγκ σάουλάι σάαμπ βόλβο, πάλα πάνεερ αλόα ματάρ, ντουμ αλόο γκόμπι αλόο, πάττορ ράματορι σούμπγι», το οποίο σημαίνει, σε ελεύθερη μετάφραση: «Όταν η βρώση των καρπών του μεγάλου δέντρου του πρώτου φεγγαριού, προκαλέσει συμπτώματα δυσεντερίας στον τριτότοκο γιο της Θεάς Μητέρας, και όταν η φωλιά του φαλακρού πουλιού της Ειμαρμένης, λερωθεί από τις ακαθαρσίες έκφυλων ιεροδούλων, τότε τα κρύσταλλα των Πόλων θα πιάσουν φωτιά, οι μάσκες των άπιστων ορεσιβίων θα πέσουν, άγριο χαλάζι θα κάψει επτά φορές όλες ανεξαιρέτως τις φυτείες και τα υποζύγιά μας, και ένας αέρας Πεχλιβάνης που θα έχει την ορμή και την απόγνωση του διαστρικού κενού θα καταφθάσει για να μας πάρει και να μας σηκώσει όλους». Και ο Πεχλιβάνης, πράγματι, ήρθε στον πλανήτη και τους πήρε και τους σήκωσε, και ήταν λες και βρισκόταν σε ειδική αποστολή, γιατί χτύπησε εντελώς στοχευμένα, αφανίζοντας μέχρι και τον τελευταίο Κόρνερ-Σοπ από το πρόσωπο του Γκαγιάρ-κα-Χάλβα, αλλά αφήνοντας ανέπαφα όλα τα άλλα ζωντανά πλάσματα που κατοικούσαν σε αυτόν. Ύστερα, αναχώρησε με προορισμό έναν γαλαζοπράσινο πλανήτη ενός πλανητικού συστήματος, κάπου στην άκρη του ίδιου γαλαξία, ο οποίος είναι ο τρίτος πλησιέστερος στον ήλιο του συστήματος. Όπου να’ ναι , πρέπει να φτάνει…
http://www.youtube.com/watch?v=vmcPDi_W0BU
18. Τα ήσυχα βράδια
Σύνθεση: Λάκης Παπαδόπουλος
Ερμηνεία: Αρλέτα
Στίχος: Μαριανίνα Κριεζή
Άλμπουμ: Τσάι γιασεμιού
1985
…Η σφοδρή αμμοθύελλα, που είχε ξεσπάσει ξαφνικά, ήταν το κερασάκι στην τούρτα των αλλεπάλληλων ατυχών συμβάντων που είχε αντιμετωπίσει την καταραμένη αυτή ημέρα (αφού, δηαλδή, προηγουμένως, οι τρωγλοδύτες της ερήμου Ουμπ του πλανήτη Γκίρεντεν, του μοναδικού πλανήτη του συστήματος του Ορφ, του πορφυρού ήλιου του αστερισμού της Κασσιόπης, στον οποίο είχε συντριβεί 2 γκιρεντενιανές μέρες πριν (υπ’ όψιν ότι η μέρα του Γκίρεντεν αντιστοιχεί σε 57,5 γήινες ώρες ή περίπου 2,3 γήινες ημέρες) ο «Αστραπόγιαννος», το ανιχνευτικό του διαστημικό σκάφος, του είχαν κλέψει όλα, σχεδόν, τα αποθέματα τροφίμων και νερού που διέθετε, και αφού το αεριωθούμενο σκούτερ του είχε παραδώσει το πνεύμα) και ήταν, μάλλον, η οριστική ταφόπλακα στις όποιες, λιγοστές, ελπίδες διάσωσης του είχαν απομείνει. Είχε χάσει εντελώς τον προσανατολισμό του και η πυξίδα του ήταν άχρηστη, ούτως ή άλλως, αφού το μαγνητικό πεδίο του Γκίρεντεν ήταν, επιεικώς, θεότρελο κι απρόβλεπτο, οπότε προχώραγε στα τυφλά. Ήξερε, από την παλιότερη χαρτογράφηση του πλανήτη, ότι η πιο κοντινή κατοικημένη πόλη, η Μπούμπα, απείχε χοντρικά 150-170 γήινα μίλια από το σημείο όπου βρισκόταν. Ήταν, συνεπώς, κι επίσημα καταδικασμένος να αφήσει την τελευταία του πνοή στις παχιές άμμους της Ουμπ. Έψαχνε να βρει, απεγνωσμένα, ένα καταφύγιο και τελικά το βρήκε κάτω από μια βραχώδη προεξοχή, σαν μικρή σπηλιά, στα ριζά ενός αμμόλοφου. Χώθηκε εκεί και εξαντλημένος σωριάστηκε στο έδαφος. Εντωμεταξύ, η πείνα και, κυρίως, η δίψα δοκίμαζαν τις αντοχές του. Ήδη οι πρώτες παραισθήσεις ήταν γεγονός. Έβλεπε την καλή του, ντυμένη με τα πιο επίσημα και όμορφα ρούχα της, να του προτείνει το λεπτεπίλεπτο χέρι της από το στόμιο της σπηλιάς όπου βρισκόταν, ανεπηρέαστη από την κοσμοχαλασιά που μαινόταν έξω, να του χαμογελάει και να του λέει με την κρυστάλλινη φωνή της, η οποία αντιλαλούσε στα τοιχώματα της σπηλιάς: «Έλα… Σήκω τεμπέλη… Πιάσε το χέρι μου και… πάμε σπίτι…». Φορούσε τα ίδια ρούχα που φορούσε και το τελευταίο τους βράδυ μαζί, πριν αναχωρήσει για την αποστολή του. Έλαμπε ολόκληρη, όπως και εκείνο το βράδυ. Δεν άντεχε να την βλέπει εκεί πέρα, γνωρίζοντας πως αντίκριζε μια οφθαλμαπάτη. Έκλεισε τα μάτια. Σκοτάδι τον τύλιξε ύστερα από λίγο, και τα βουητά της αμμοθύελλας χαμήλωσαν σταδιακά σε ένταση, μέχρι που έσβησαν τελείως. Τότε, επιστρέφοντας προοδευτικά στο φως, την ξαναείδε. Ήταν απέναντί του και της κρατούσε το χέρι. Είχε ένα μελαγχολικό βλέμμα στο γλυκό της, μελαχροινό, πρόσωπο. Κάθονταν σε ένα τραπέζι με λευκό λινό τραπεζομάντιλο στον κήπο ενός σικ εστιατορίου των Αθηνών και ένας σερβιτόρος τους έβαζε κρασί στα ποτήρια τους. Τότε συνειδητοποίησε ότι ξαναζούσε το τελευταίο τους βράδυ στη Γη. Ήξερε τι θα συνέβαινε από στιγμή σε στιγμή και ήθελε να το επισπεύσει, γιατί φοβόταν ότι το όνειρο ή το ταξίδι στο χρόνο ή οτιδήποτε ήταν αυτό που βίωνε, τέλος πάντων, θα τέλειωνε πρόωρα. «Ξέρω τι θες να κάνεις», της είπε. «Σε παρακαλώ μην το καθυστερείς. Κάνε το τώρα. Τραγούδησε μου». Εκείνη άνοιξε διάπλατα το στόμα της από την έκπληξή της, αλλά πριν προλάβει να πει τίποτα, της επανέλαβε: «Έλα, αγάπη μου. Τραγούδησε μου, σε παρακαλώ…». Βούρκωσε και συνέχιζε να τον κοιτάζει με μισάνοιχτο το στόμα. Πίεσε, ωστόσο, τον εαυτό της και άρχισε να του σιγοτραγουδάει: «Ακόμα κι αν φύγεις…». Γελούσαν κι έκλαιγαν μαζί και οι δύο, καθώς σε λίγο κι εκείνος ένωσε τη φάλτσα αγριοφωνάρα του με τη δική της. Όταν τελείωσε το τραγούδι, τελείωσε και οι δικός του χρόνος και το ένιωσε. «Σ’ αγαπάω», της είπε κι έκλεισε για πάντα τα μάτια των δύο σωμάτων του, τόσο εκείνου που βρισκόταν στην σπηλιά της ερήμου Ουμπ του πλανήτη Γκίρεντεν, ακουμπισμένο στον καυτό βράχο, όσο και εκείνου που βρισκόταν στο καλό εστιατόριο του πλανήτη, όπου βρισκόταν η γενέτειρά του, και κρατούσε το χέρι της αγάπης της ζωής του…
http://www.youtube.com/watch?v=eTaU7IEGoyI
17. Πάσχα στο Ψυχιατρείο
Σύνθεση: Κόρε Ύδρο
Ερμηνεία: Κόρε Ύδρο
Στίχος: Κόρε Ύδρο
Άλμπουμ: Όλη η Αλήθεια για τα παιδιά του ΄78
2009
Τελικά, είναι η στάση μας απέναντι στα μεγάλα αδιέξοδα και στα μεγάλα διλήμματα της ζωής μας, εκείνη που διαμορφώνει και καθορίζει την προσωπικότητά μας, διαπλάθει τον χαρακτήρα μας και προδιαγράφει, σε μεγάλο βαθμό, το μέλλον μας;… Ξέρετε, το να ηθικολογείς, όταν συμμετέχεις σε μια ανώδυνη συζήτηση, διακηρύσσοντας την ακεραιότητά σου, χαράσσοντας «κόκκινες γραμμές» και διαρρηγνύοντας τα ιμάτιά σου για το πως θα πρότασσες και θα υπερασπιζόσουν, ακόμα και υπό τις πιο ακραίες συνθήκες, τις ηθικές αρχές σου, είναι πολύ εύκολο και εκ του ασφαλούς. Στην πράξη, όμως, τι ακριβώς κάνεις, σε ένα υποθετικό σενάριο, όταν π.χ. έχεις να επιλέξεις μεταξύ της δικής σου επιβίωσης ή της επιβίωσης ενός αγαπημένου προσώπου και της επιβίωσης δεκάδων ανθρώπων; Τι ακριβώς κάνεις αν η αμαρτία σου προσφέρεται στο πιάτο και είσαι (ΟΚ, σχεδόν!) σίγουρος ότι δεν θα υπάρχουν μάρτυρες να σε καταδώσουν, αν υποκύψεις; Όσο και αν τις ευαγγελιζόμαστε, οι χρυσές τομές και οι δυνατότητες για συμβιβασμούς που αφήνουν όλους τους εμπλεκόμενους ικανοποιημένους, δεν υφίστανται τόσο συχνά στην πραγματικότητα. Αντιθέτως, η πραγματικότητα μας επιφυλάσσει συχνότερα, απ΄όσο νομίζουμε, διλήμματα του τύπου «μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα» ή «ο θάνατός σου, η ζωή μου». Και, σ’ αυτές τις περιπτώσεις, δεν μπορούμε να ξεφύγουμε. Είμαστε αναγκασμένοι να επιλέξουμε ένα από τα δύο… Οι επιλογές που κάνω στη ζωή μου με φέρνουν αντιμέτωπο με δαίμονες και φαντάσματα, εναντίον των οποίων πρέπει να παλέψω με νύχια και με δόντια αν θέλω να εξασφαλίσω την ψυχική ακεραιότητα της υπόστασής μου. Αυτά τα «τέρατα» είναι αποκυήματα των ενοχών μου και των τύψεών μου για όσα επέλεξα να κάνω, αλλά (και αυτό είναι το χειρότερο τις περισσότερες φορές) και για όσα δεν επέλεξα να κάνω. Για να τα αντιμετωπίσω, χρειάζεται να περάσω μικρές ή μεγαλύτερες περιόδους έγκλειστος, τρόφιμος, στο δικό μου, προσωπικό ψυχιατρείο. Ακολουθώ τις θεραπευτικές αγωγές, τις οποίες έχουν προτείνει διάφοροι μετρ του είδους (δεν είναι ψυχίατροι), αλλά αυτό δεν μου αρκεί. Έχω ανάγκη να πραγματοποιήσω και ένα «άλμα πίστης». Γι’ αυτό το λόγο, συμμετέχω με κατάνυξη και στη λιτανεία του ενός, του εαυτού μου, την οποία καμία άλλη αγωγή δεν είναι σε θέση να υποκαταστήσει. Είναι ένα, με τη θρησκευτική έννοια του όρου, μυστήριο: σκοτώνω, συμβολικά, τον εαυτό μου και μετά περιμένω… Όταν νιώσω την άνοιξη να ανθίζει στο κεφάλι μου, ξέρω ότι έχω αναστηθεί. Τότε, παίρνω μια βαθιά ανάσα και προχωράω. Και η έλικα της ζωής μου συνεχίζει να ξεδιπλώνεται …
http://www.youtube.com/watch?v=OnhPkSLgFWM
16. Αστεράκι
Σύνθεση: Διονύσης Τσακνής
Ερμηνεία: Διονύσης Τσακνής
Στίχος: Διονύσης Τσακνής
Άλμπουμ: Ή ταν ή επί τας
1993
«… Κυρίες και κύριοι, η Σουηδική Ακαδημία αποφάσισε παμψηφεί να απονείμει το φετινό Νόμπελ Φυσικής στον επιστήμονα που, με την ανακάλυψη του της μεθόδου της διαστρικής ώθησης κενού, άνοιξε νέους ορίζοντες για όλη την ανθρωπότητα και, για τον ιστορικό του μέλλοντος, θα είναι ο καταλύτης της μετάβασης του πολιτισμού μας σε ένα νέο στάδιο εξέλιξης, όπου οι δυνατότητες για όλους μας είναι, κυριολεκτικά, απεριόριστες. Κυρίες και κύριοι, το βραβείο Νομπέλ Φυσικής για το έτος 2080 απονέμεται στον δρα Άρη Δερβίση!». Χειροκροτήματα. Όλοι οι παρευρισκόμενοι έχουν σηκωθεί όρθιοι και με χειροκροτούν επί πολλή ώρα. Τα φώτα πέφτουν πάνω μου. Σαστίζω στιγμιαία. Μια πανέμορφη νεαρή ξανθιά κοπέλα έρχεται να με βοηθήσει να σηκωθώ. Την ευχαριστώ και χαμογελώντας της δείχνω το μπαστούνι μου, σαν να της λέω ότι είμαι εντάξει, δε θα χρειαστώ τη βοήθειά της. Σηκώνομαι, τελικά, από τη θέση μου και αρχίζω να βαδίζω προς το πόντιουμ. Καθώς διασχίζω το κόκκινο χαλί, τα πιο σημαντικά περιστατικά της ζωής μου περνάνε, σαν ταινία, μπροστά από τα μάτια μου: Εκείνο το μαγιάτικο βράδυ, στα 15 μας, όταν γνωριστήκαμε και την ερωτεύτηκα και μ’ ερωτεύτηκε ακαριαία. Τα μαγικά 4 χρόνια που περάσαμε μαζί. Τα βράδια στην εξοχή που κοιτούσαμε το φαντασμαγορικό πανόραμα του έναστρου ουρανού, μακριά από τη φωτορρύπανση των πόλεων, κι εγώ την κρατούσα αγκαλιά και της μιλούσα για τους αστερισμούς. Η ξαφνική αναγγελία της αρρώστιας της και το χάσιμο του εδάφους κάτω από τα πόδια μου. Η τελευταία φορά που την είδα στο κρεβάτι, εξαντλημένη αλλά γενναία. Τα όσα μου είπε τότε: «Όταν αφήσω το σώμα μου εδώ στη Γη, Άρη μου, θα ταξιδέψω μερικές χιλιάδες έτη φωτός, ως την άλλη άκρη του Γαλαξία μας και θα γίνω αστέρι. Να κοιτάς τον νυχτερινό ουρανό και θα με βρεις κοντά σε ένα από τα αστέρια του Τοξότη. Θα σε περιμένω αστρονόμε μου…!». Η εργασιακή μονομανία με την οποία καταπολέμησα την κατάθλιψη μετά τον θάνατό της. Η ανακάλυψη εκ μέρους μου, 2 χρόνια μετά, ενός, άγνωστου ως τότε, αστεριού κοντά στο άστρο Νούνκι του αστερισμού του Τοξότη. Το διδακτορικό που πήρα στα 25 μου, με θέμα την ανακάλυψη κάποιων ανώμαλων βαρυτικών ιδιοτήτων που σχετίζονταν με την σκοτεινή ενέργεια, ή ενέργεια κενού, του σύμπαντος. Η τριανταπεντακονταετής έρευνα μου πάνω στην εκμετάλλευση των βαρυτικών αυτών ανωμαλιών της ενέργειας κενού με στόχο την εφεύρεση μιας μορφής κίνησης με απεριόριστες, πρακτικά, εφαρμογές και δυνατότητες. Οι επιτυχίες, οι πρόοδοι, οι απογοητεύσεις. Οι 2 φορές που βρέθηκα σε απόλυτο αδιέξοδο και πήγα να τα παρατήσω όλα, αλλά και η εύρεση απαντήσεων στα άλυτα προβλήματα που αντιμετώπιζα, οι οποίες μου δόθηκαν μέσω της πιο απίθανης οδού, εκείνης των ονείρων. Η απίστευτη στιγμή της τελικής δικαίωσης. Η κατασκευή του πρώτου ανθρώπινου διαστημικού σκάφους, του «Προμηθέα,» του οποίου ο κινητήρας επέτρεπε το ασύλληπτα γρήγορο ταξίδι ανάμεσα στα άστρα. Οι 2 όροι που έθεσα και έγιναν δεκτοί: πρώτον, το πρώτο ταξίδι του «Προμηθέα» να γίνει στην περιοχή του γαλαξία όπου βρίσκεται το άστρο που είχα ανακάλυψει μετά το θάνατό της και, δεύτερον, να είμαι κι εγώ ένα από τα μέλη του πληρώματος. Το επικείμενο ταξίδι μου, που, με απερίγραπτη λαχτάρα, πρόσμενα… Ανέβηκα στο πόντιουμ, κρατήθηκα γερά από αυτό, ύψωσα το κεφάλι μου προς τα πάνω και, βουρκωμένος, είπα: «Αστεράκι μου, σου έρχομαι…!».
http://www.youtube.com/watch?v=8eiO-p4ofdE
15. Μικρό αγόρι
Σύνθεση: Στέρεο Νόβα
Ερμηνεία: Στέρεο Νόβα
Στίχος: Κωνσταντίνος Βήτα
Άλμπουμ: Ντισκολάτα
1993
Μάνααα!… Τα βράδια που όλοι εσείς κοιμάστε, ήσυχοι και αμέριμνοι, στις ζεστές, τσιμεντένιες φωλιές σας, εγώ, φοράω τα αθλητικά μου παπούτσια, βγαίνω από το διαμέρισμα μου και αρχίζω να τρέχω στους άδειους δρόμους. Στο player του μυαλού μου βάζω να παίζει σε λούπα το «Μικρό Αγόρι». Τα πόδια μου πετούν φωτιές, καθώς επιταχύνω το ρυθμό μου. Κάνω 3 φορές το γύρο της πόλης κι ύστερα έρχονται οι σιωπηλοί μαυροντυμένοι φύλακες της νύχτας να με προϋπαντήσουν, σε διαφορετικό μέρος κάθε φορά. Με οδηγούν, μέσα από υπόγεια τούνελ, που εκτείνονται για δεκάδες χιλιόμετρα, στην μυστική καρδιά της πόλης. Είναι μια εκτυφλωτικά φωτεινή σφαίρα που βρίσκεται σε μια μεγάλη αίθουσα. Οι φύλακες δεν με αφήνουν ποτέ να εισέλθω στο εσωτερικό της σφαίρας, ώστε να διαπιστώσω ποια είναι η πηγή αυτού του φωτός. Το σώμα μου πλημμυρίζει από μια απίστευτη ζωτικότητα. Ύστερα, οι φύλακες με βάζουν σε έναν ανελκυστήρα και εκτοξευόμαστε στον τελευταίο όροφο του ψηλότερου ουρανοξύστη της πόλης. Από ένα πολυτελές διαμπερές γραφείο, με πανοραμική θέα προς όλες τις κατευθύνσεις, μου δείχνουν, πάντα αμίλητοι, διαφορετικές, κάθε φορά, πτυχές των μαχών του αθέατου πολέμου που διεξάγουν με τους εισβολείς. Νομίζω, με εκπαιδεύουν. Στο τέλος, μου προσφέρουν να πιω ένα μπλε σκούρο ποτό. Πίνοντας το, καταχωρείται στο κεφάλι μου ο τόπος και ο χρόνος της επόμενης συνάντησής μας. Όταν έχω τελειώσει το ποτό, τα βλέφαρα μου βαραίνουν και τα γόνατα μου λυγίζουν. Οι φύλακες της νύχτας με κρατάνε για να μην σωριαστώ κάτω, καθώς βαθμιαία χάνω τις αισθήσεις μου. Ξυπνάω, πάντα, το επόμενο πρωί στο κρεβάτι μου και νιώθω τόσο ξεκούραστος, λες και έχω κοιμηθεί δυο μέρες. Ξαναπιάνω τη ζωή μου της ημέρας και μιλάω, εργάζομαι, κάνω πλάκα, βγαίνω για φαγητό και ποτό, διασκεδάζω, φλερτάρω και ερωτεύομαι με εσάς, χωρίς εσείς να έχετε την παραμικρή ιδέα για την άλλη μου ζωή, εκείνη της νύχτας…
http://www.youtube.com/watch?v=hHT9HPn7py0
14. Οι 7 νάνοι στο s/s Cyrenia
Σύνθεση: Θάνος Μικρούτσικος
Ερμηνεία: Θάνος Μικρούτσικος
Στίχος: Νίκος Καββαδίας
Άλμπουμ: Γραμμές των οριζόντων
1992
Μια, σχεδόν επτάλεπτη, επική κλιμάκωση, που μαγνητίζει, που κόβει την ανάσα και που όμοιά της δεν έχει υπάρξει ποτέ στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού. Η συγκλονιστική και υπερβατική ερμηνεία του Θάνου Μικρούτσικου που σηκώνει την τρίχα κάγκελο: το τέλειο παράδειγμα του τι ακριβώς σημαίνουν οι φορτισμένες λέξεις «έκσταση» και «μέθεξη». Και ένα τραγούδι-καταλύτης για την επέλευση ουσιαστικής αλλαγής, μέσω της επίτευξης του ύψιστου βαθμού ενσυναίσθησης και συγκίνησης: ο ανήσυχος ακροατής με τις τεντωμένες κεραίες και τους ευαισθητοποιημένους δέκτες που θα το ακούσει πρώτη φορά, έστω κι αν δεν το αντιληφθεί αμέσως, δεν θα είναι ποτέ πια ίδιος μετά.
http://www.youtube.com/watch?v=5RVsouTa4xw
13. Στη ρωγμή του χρόνου
Σύνθεση: Νίκος Ξυδάκης
Ερμηνεία: Νίκος Παπάζογλου
Στίχος: Μανώλης Ρασούλης
Άλμπουμ: Μέσω Νεφών
1986
Είναι ένα παραληρηματικό τραγούδι, οπότε θα μου επιτρέψετε να παραληρήσω λίγο κι εγώ: Από τη ρωγμή του χρόνου εξασφαλίζεις μια προνομιακή γωνία θέασης της πραγματικότητας κι έτσι μπορείς να δεις την κυοφορούσα μαμά-ανθρωπότητα, της οποίας τα νερά έχουν σπάσει ήδη και οι προκαταρκτικές ωδίνες του τοκετού την έχουν καταλάβει, να αγωνιά και να αντιδρά, έντονα, αβέβαιη, ή, μάλλον, υποψιασμένη, για το τι είναι αυτό το βρέφος που θα φέρει στη ζωή και ποια θα είναι η μοίρα της λόγω, ακριβώς, της ελεύσεως του βρέφους αυτού. Η μαμά-παλιά ανθρωπότητα, κολλημένη στις δογματικές της αντιλήψεις, στις δεισιδαιμονίες της και στην μανιχαϊστική και διαιρετική, περί των πραγμάτων, αντίληψή της και γαντζωμένη από τις παρερμηνείες των λόγων και έργων των μεγάλων της ιερών «τοτέμ», τρέμει από τις επιπτώσεις που θα επιφέρει σε αυτήν και στο σύστημα που έχει στήσει, το άγνωστο βρέφος που θα γεννήσει. Και, ίσως, όχι και τόσο άγνωστο, τελικά, γιατί η μαμά-ανθρωπότητα έχει ήδη τεθεί σε κατάσταση συναγερμού από κάποιες ενδείξεις και κάποια σημεία των καιρών για το ποιος είναι ο διάδοχός της και τι ενδέχεται να έπεται της έλευσής του. Και αυτό που έπεται, φυσικά, είναι η ανατροπή των υπαρχουσών δομών και του υπάρχοντος στάτους κβο, το οποίο με τόσο κόπο έχει στήσει, και η αντικατάστασή τους από κάτι εντελώς καινούριο, ακατανόητο για αυτήν και, εν τέλει, ασύμβατο με το DNA της. Γι’ αυτό πρέπει να περιμένουμε ότι θα κάνει ότι μπορεί για να εξουδετερώσει το βρέφος. Και, ίσως γι’ αυτό, δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει η ενεργοποίηση δυνάμεων που, μέσω της κατάλληλης στρατηγικής αντιπερισπασμού, θα επιδιώξουν να παραπλανήσουν την ζαλισμένη μαμά και να σώσουν το βρέφος. (Θυμηθείτε εδώ το μύθο του Κρόνου που έτρωγε τα παιδιά του από το φόβο μήπως κάποιο τον ανατρέψει από τη θέση του, του βασιλιά των θεών, και πως του την έφεραν κι έσωσαν τον Δία). Κι αν το βρέφος σωθεί και πάρει την κατάσταση στα χέρια του, τότε η ανθρωπότητα, μαζί η νέα κι ότι έχει μείνει από την παλαιά, θα καταφέρει, πιθανόν, να εξελιχθεί στο επόμενο επίπεδο και θα αγγίξει τα αστέρια (κι εδώ, κλείνοντας το παραλήρημά μου, θα σας παραπέμψω στην τελευταία σκηνή της «Οδύσσειας του Διαστήματος» του Κιούμπρικ, που φέρει τον τόσο ταιριαστό τίτλο: «Το Παιδί των Άστρων»)…
http://www.youtube.com/watch?v=SVZFD4LwQSM
12. Το βαλς των χαμένων ονείρων
Σύνθεση: Μάνος Χατζιδάκις
(Από την ταινία “Χαμένα Όνειρα”)
1961
Ακούς αυτήν την υπέροχη, γλυκιά και μελαγχολική μελωδία, προϊόν σύλληψης και εκτέλεσης μιας μουσικής ιδιοφυΐας, και σου δημιουργείται ένα αίσθημα πλήρωσης και ολοκλήρωσης. Κι εδώ έγκειται όλο το παράδοξο και, μαζί, το μεγαλείο, του «Βαλς των Χαμένων Ονείρων» και του Μάνου Χατζιδάκι: ενώ, από τη μία πλευρά, θεωρητικά, «μιλάει» (με τον καλύτερο τρόπο, χωρίς λόγια και μόνο με τη μουσική) για χαμένα όνειρα, ανολοκλήρωτα εγχειρήματα, ματαιώσεις και απογοητεύσεις, από την άλλη πλευρά, κατορθώνει να φωτίσει αυτές τις καταστάσεις με έναν απρόσμενο τρόπο (θα έλεγα με την αφέλεια και την αθωότητα ενός παιδιού), ανάγοντάς τες σε ένα διαφορετικό επίπεδο, στο οποίο όλα τα χαμένα όνειρα, στο τέλος, δικαιώνονται. Και, ίσως, αυτό να είναι το νόημα του «Βαλς»: μπορεί τα όνειρα μας, που δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ και χάθηκαν, να μας άφησαν ένα εσωτερικό κενό, ωστόσο, η πλουραλιστική, απρόβλεπτη και ατίθαση ζωή είναι σε θέση να καλύψει αυτό το κενό, όσο μεγάλο κι αν είναι.
http://www.youtube.com/watch?v=5q9H2cd36RU
11. Ολαρία ολαρά
Σύνθεση: Διονύσης Σαββόπουλος
Ερμηνεία: Διονύσης Σαββόπουλος
Στίχος: Διονύσης Σαββόπουλος
Άλμπουμ: Βρώμικο ψωμί
1972
Ο Φώτης Τερζάκης είχε δώσει, κάποτε, τον εξής, πολύ εύστοχο, ορισμό, αναφορικά με το «Ολαρία ολαρά»: «πρόκειται», είχε πει, «για το κάθιδρο όραμα μιας ουτοπίας στην απέναντι όχθη». Εγώ, από τη μεριά μου, νομίζω ότι κάποιο (παλαιό ή καινό) δαιμόνιο που κατέλαβε τον Νιόνιο, μεταγγίζοντάς του μια ιερή μανία παραλογισμού, ήταν η πηγή έμπνευσης αυτού του σουρεαλιστικού, ποιητικού και μουσικού, αριστουργήματος. Επίσης, ας μην ξεχνάμε ότι το τραγούδι αυτό γράφτηκε την περίοδο της Χούντας, οπότε η αντιστροφή ρόλων και η παράνοια, ως κυρίαρχα μοτίβα του, αντανακλούν την γενικότερη κατάσταση παράνοιας, όπως και αδράνειας, που επικρατούσε, τότε, στην ελληνική κοινωνία. Εγώ, πάντως, αν αποφάσιζα να γίνω τραγουδοποιός (μην φοβάστε, μάλλον δεν πρόκειται να το κάνω), μια τέτοια κομματάρα θα ήθελα να γράψω στο πρώτο μου άλμπουμ, ώστε ύστερα από πολλά χρόνια, κάποιος να την μνημόνευε στη δική του λίστα με τα καλύτερα τραγούδια όλων των εποχών. Χμμμ…τελικά, φαίνεται πως είμαι περισσότερο ματαιόδοξος απ’ όσο νόμιζα… Πάντως, μ’ αυτά και μ’ αυτά, φτάσαμε μια ανάσα από την πρώτη δεκάδα, το πιστεύετε; Εγώ, μια φορά, τσιμπιέμαι για να το πιστέψω. Θέλετε να τσιμπηθώ και για εσάς; Όχι «με εσάς», «για εσάς», είμαι, εξ ορισμού, τσιμπημένος με εσάς, τους φίλτατους αναγνώστες, που αντέξατε , μέχρι στιγμής, 190, παρακαλώ, ντελιριακού χαρακτήρα κείμενα μου!
http://www.youtube.com/watch?v=Cm3dQDO_s6k
10. Σιγά μην κλάψω
Σύνθεση: Γιάννης Αγγελάκας
Ερμηνεία: Επισκέπτες-Γιάννης Αγγελάκας
Στίχος: Γιάννης Αγγελάκας
Άλμπουμ: Από ‘δω και πάνω
2005
Η απειλή, άμεση ή έμμεση, και ο φόβος για τις αναμενόμενες επιπτώσεις της πραγματοποίησής της, υπήρξε, ανέκαθεν, το μεγαλύτερο όπλο ελέγχου και επιβολής στα χέρια των πάσης φύσεως εξουσιαστών, υπαρχόντων ή επίδοξων, σε όλα τα επίπεδα. Και είναι ένα όπλο που λειτούργησε και λειτουργεί στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων. Το κρίσιμο ερώτημα, όπως θα φαντάζεστε, είναι πως αντιμάχεσαι, εφόσον έχεις συνείδηση των παραπάνω, εσύ, ο εξουσιαζόμενος, που ξεκινάς, εξ ορισμού, από μειονεκτική θέση απέναντι στον εξουσιαστή, το βαρύ πυροβολικό της απειλής και του φόβου. Μία επιλογή που έχεις, είναι να αψηφήσεις εντελώς τους εξουσιαστές και τα όπλα τους, να υψώσεις το δικό σου μπαϊράκι και να αρνηθείς να συμμετέχεις στο οργανωμένο σύστημα εξουσιαστικών σχέσεων και συναλλαγής, που ονομάζεται κοινωνία. Μπορείς, όμως, να αντέξεις το δυσβάσταχτο κόστος που συνεπάγονται η άρνηση, έστω και του πιο μικρού, συμβιβασμού, η πλήρης περιθωριοποίηση και ο αναχωρητισμός, και, αν ναι, για πόσο καιρό; Μία δεύτερη επιλογή, πιο ορθολογική και αποτελεσματική, αναμφίβολα, είναι να ενώσεις τις ατομικές σου δυνάμεις με εκείνες άλλων εξουσιαζόμενων, ώστε να διαπραγματευτείτε από καλύτερη βάση με τους εξουσιαστές ή να έχετε μεγαλύτερη πιθανότητα να κερδίσετε κάτι, εάν τα πράγματα οδηγηθούν σε ρήξη και σύγκρουση με αυτούς. Με τη μέθοδο αυτή σίγουρα εξασφαλίζεις ένα καλύτερο επίπεδο διαβίωσης και είσαι πιο θωρακισμένος απέναντι στις βουλές και στις διαθέσεις των εξουσιαστών. Με έναν τέτοιο τρόπο, λίγο πολύ, έχουν προοδεύσει οι ανθρώπινες κοινωνίες και έχουν αυξήσει σταθερά (κατά κανόνα και μέχρι σήμερα, τουλάχιστον) το επίπεδο ευημερίας των μελών τους. Τώρα, αν έχοντας φτάσει στο επίπεδο αυτό, είτε μέσω δικών σου αγώνων είτε απολαμβάνοντας τους καρπούς από τις κατακτήσεις άλλων, επιθυμείς να κερδίσεις κάτι παραπάνω, αυτό το κάτι παραπάνω θα είναι, ουσιαστικά, ένα από τα εξής δύο: ή θα θες να γίνεις εξουσιαστής ή θα θες να συντρίψεις άμεσα και δια παντός το τρέχον σύστημα εξουσιαστών-εξουσιαζόμενων. Στην πρώτη υπο-περίπτωση να με συμπαθάς, αλλά δεν θα ασχοληθώ μαζί σου, γιατί θα φύγω εκτός θέματος. Στην δεύτερη υπο-περίπτωση χρειάζεται να οργανωθείς σωστά, να συσπειρώσεις δυνάμεις γύρω από τον σκοπό σου και να έρθεις σε σύγκρουση με τους εξουσιαστές και το σύστημα τους. Αν ρωτάς για τις πιθανότητες επιτυχίας σου η ιστορία έχει δείξει ότι, ναι, έχεις κάποιες, ειδικά αν διαθέτεις το κατάλληλο σετ ηγετικών δεξιοτήτων (εσύ ή η ηγετική ομάδα του κινήματός σου), την αποφασιστικότητα, την ενότητα και την στοχοπροσήλωση που απαιτούνται, κι έχεις και μια μικρή ευνοιούλα. Αν ρωτάς για το τι γίνεται μετά τη μεγάλη νίκη, η ετυμηγορία της ιστορίας είναι αμείλικτη και δεν επιδέχεται αμφισβητήσεων: το οργανωμένο σύστημα εξουσιαστικών σχέσεων θα επανέλθει θριαμβευτικά, ίσως (όχι απαραιτήτως!) με διαφορετικά πρόσωπα στη θέση των εξουσιαστών και διαφορετικούς όρους, αλλά πάντως θα επανέλθει. Αδιέξοδο; Ευτυχώς όχι, γιατί εκτός από τα παραπάνω υπάρχει και ένας άλλος δρόμος για να αντιμετωπίσεις το σύστημα εξουσιαστικών σχέσεων, που είναι, όμως, ο πιο δύσκολος. Ο δρόμος αυτός συνδυάζει στοιχεία από όλες τις προαναφερθείσες προσεγγίσεις, αλλά έχει στη βάση του το άτομο. Προϋποθέτει και απαιτεί από εκείνο δυνατότητα αυτογνωσίας, ανεξάρτητη και αδέσμευτη σκέψη απαλλαγμένη από κάθε λογής δογματικά βαρίδια και αγκυλώσεις, ευελιξία, διαρκή αναθεώρηση του εαυτού του και του περιβάλλοντος, δυνατότητα εξέλιξης, αίσθηση του χιούμορ, αυτοσαρκασμό και μια ολιστική και συνθετική προσέγγιση της πραγματικότητας. Όποιος ακολουθεί το δρόμο αυτό θα πρέπει να είναι καλός ηθοποιός, μαιτρ στην απόκρυψη και την παραπλάνηση, θα πρέπει να συνδιαλλάσσεται με τους εξουσιαστές, κατά καιρούς, και θα χρειάζεται να πραγματοποιεί υποχωρήσεις και συμβιβασμούς. Θα πρέπει να βλέπει την όλη διαδικασία σαν ένα περίτεχνο, γοητευτικό αλλά και, δυνητικά, επικίνδυνο έως και, σε συμβολικό ή πραγματικό επίπεδο, θανατηφόρο παιχνίδι. Πώς είπατε; Ελαστική ηθική, καιροσκοπισμό, οπορτουνισμό και μακιαβελική φιλοσοφία, σας θυμίζουν τα παραπάνω; Ακούστε, φίλτατοι, ο επιλέγων τον δρόμο αυτό δεν βλέπει με ασπρόμαυρα γυαλιά τον κόσμο. Δεν ισχυρίζεται ότι είναι βράχος ηθικής και ακεραιότητας (δεν είναι), αλλά, ασφαλώς, και θέτει κάποια όρια στη δράση του και στις πρακτικές που επιλέγει. Απλά, τα όρια αυτά τα θέτει ο ίδιος, με βάση το τι του υπαγορεύει η συνείδησή του. Σέβεται τους νόμους και τους άγραφους κώδικες επικοινωνίας και συμβίωσης της κοινωνίας που τον φιλοξενεί, αλλά ο σεβασμός αυτός παύει να ισχύει τη στιγμή που απειλείται η ατομική του υπόσταση. Δεν υιοθετεί μια ανεδαφική «μόνος μου και όλοι σας» στρατηγική, σχηματίζει παρέες, συνάπτει συμμαχίες, εντάσσεται σε ομάδες, αλλά πάντα με χαλαρούς όρους δέσμευσης και έχοντας επίγνωση της πρόσκαιρής τους φύσης. Στόχος του δεν είναι η πλήρης ανατροπή του συστήματος, γνωρίζει πως κάτι τέτοιο δεν γίνεται και ότι όποιος διακηρύσσει ότι θέλει να κάνει κάτι τέτοιο υποκρύπτει, ηθελημένα ή άθελα του, την επιθυμία του να πάρει αυτός τα ηνία του συστήματος («Άλλαξε ο Μανωλιός…»). Αντί αυτού, στόχος του είναι η βαθμιαία, αλλά ουσιαστική, εξασθένηση και κατάλυση της βαθύτερης δομής του συστήματος των εξουσιαστικών σχέσεων. Ο τρόπος που επιδιώκει αυτήν την κατάλυση είναι με το να καταδεικνύει τις εσωτερικές αντιφάσεις και την «διπλοσκέψη» (αλά Οργουελικό «1984») ως εγγενή ελαττώματα του συστήματος και να τα χρησιμοποιεί, με έξυπνο και πρωτότυπο τρόπο, ως Δούρειο Ίππο για να λυγίσει τις άμυνες του κάστρου από μέσα, αντί να σαλπίσει τυφλή επίθεση στα καλοχτισμένα τείχη του. Και εκτός από όλα τα παραπάνω, απαιτείται και κάτι ακόμα από τον άνθρωπο που θα επιλέξει αυτόν τον δύσκολο δρόμο: να πιστέψει πραγματικά ότι μπορεί να αλλάξει τον εαυτό του και τον κόσμο. Και όταν, με τις πράξεις του, ο άνθρωπος που θα κάνει τη συγκεκριμένη επιλογή διαπιστώνει ότι, όντως, μπορεί να καταφέρει πολλά περισσότερα από όσα νόμιζε και από όσα του έλεγαν από μικρό παιδί οι φοβισμένοι συνάνθρωποί του και οι πράκτορες των εξουσιαστών, αυτό που κάνει, συνήθως, είναι ότι ρίχνει έναν άγριο χορό, τον χορό της προσωπικής του υπέρβασης, και απογειώνεται σε δυσθεώρητα, για τους περισσότερους από τους συνανθρώπους του, ύψη. Και σιγά μην ξανακλάαααψει!
http://www.youtube.com/watch?v=PiFCfMbOyyE
9. Εκείνη
Σύνθεση: Φοίβος Δεληβοριάς
Ερμηνεία: Φοίβος Δεληβοριάς
Στίχος: Φοίβος Δεληβοριάς
Άλμπουμ: Χάλια
1998
Όλα εκεί τελικά καταλήγουν, έτσι δεν είναι; Σ’ Εκείνη. Εκείνη είναι το άστρο που βρίσκεται στο κέντρο του κόσμου σου, ολόλαμπρος ήλιος με μια κατάμαυρη τρύπα μέσα του. Η λογική σου θα αρνείται να αποδεχτεί το γεγονός ότι περιφέρεσαι και περιφέρεσαι και περιφέρεσαι, αενάως, σε σταθερή τροχιά γύρω της, σε μια τροχιά που άλλοτε θα κάνει την καρδιά σου να αναζωπυρώνεται, καθώς θα προσεγγίζεις το περιήλιο της, και άλλοτε θα σε αφήνει μόνο και παγωμένο, εκεί, κοντά στο αφήλιο της. Ωστόσο, εσύ θα συνεχίσεις να περιφέρεσαι γύρω της, ορμώμενος, θαρρείς, από μια δύναμη της οποίας ο έλεγχος δεν σου ανήκει, ποτέ δεν σου άνηκε. Το κάθε της βλέμμα, η κάθε της λέξη, το κάθε της νεύμα, η κάθε της χειρονομία, η κάθε της επιλογή, νοηματοδοτούν τη ζωή σου. Η ελαστικότητα της ψυχικής σου διάθεσής ως προς την δική της διάθεση και στάση απέναντί σου, τείνει προς το άπειρο. Γίνεσαι παιχνιδάκι στα χέρια της και το απολαμβάνεις, γίνεσαι το κατοικίδιό της και της κάνεις γλύκες και ζήλειες για να σου δώσει προσοχή. Εξοργίζεσαι μαζί της, που κάνει πως δεν σε κοιτάει, που κάνει δεν σου δίνει σημασία, που κάνει πως δεν ενδιαφέρεται για τη ζωή σου, που κάνει πως δεν νοιάζεται για εσένα, και θες να της κάνεις κακό. Την σκέφτεσαι και δεν μπορείς να κοιμηθείς τα βράδια. Τη λατρεύεις σαν θεά και την αναθεματίζεις σαν δαίμονα. Της προσφέρεις γη και ύδωρ και εκείνη τα παίρνει, ενώ εσύ δεν ξέρεις αν θα λάβεις το παραμικρό σε αντάλλαγμα. Μιλάει με άλλον, γελάει με άλλον, χαριεντίζεται με άλλον, φλερτάρει με άλλον. Τα φτιάχνει με άλλον και τρελαίνεσαι, δεν σε χωράει ο τόπος, θες να φύγεις μετανάστης για τη Νέα Ζηλανδία ή τις Αλεούτιες Νήσους. Τρέχεις με 250 και ακούς μουσική στο τέρμα. Μικρά μαύρα ρυάκια που έχουν γεννηθεί από τα αρνητικά συναισθήματα που σου γέννησε η άνισή σας σχέση, συρρέουν από όλες τις γωνιές του σώματος σου και ενώνονται σε έναν ορμητικό χείμαρρο απόγνωσης και αγανάκτησης, που στρέφεται εναντίον του εαυτού σου και εναντίον Εκείνης. Ξεσπάς ανεξέλεγκτα και προς πάσα κατεύθυνση. Βυθίζεσαι… Μετά από καιρό ξαναβγαίνεις στην επιφάνεια. Νομίζεις ότι έχεις συνέλθει, αλλά στο κρίσιμο σημείο Εκείνη κάνει δραματική επάνοδο. Ξανακυλάς… Μετά συνέρχεσαι πάλι… Τι σου προσφέρει η σχέση σου με Εκείνη; Πού διοχετεύεται όλη αυτή η ενέργεια; Απάντηση με ερώτηση: Ποιο είναι το τραγούδι που βρίσκεται στην ένατη θέση της λίστας μου; Εσύ τι διαβάζεις αυτή τη στιγμή;… Εκείνες, είναι οι φιλοσοφικές λίθοι που λιώνουν στα διαλύματα των σωμάτων και των ψυχών μας, για να μετασχηματιστούν στο χρυσό, το ασήμι και τα άλλα πολύτιμα και ημιπολύτιμα μέταλλα της Δημιουργίας…
http://www.youtube.com/watch?v=CjXeA0gmoN4
8.Μάσκες
Σύνθεση: Βαγγέλης Γερμανός
Ερμηνεία: Βαγγέλης Γερμανός
Στίχος: Βαγγέλης Γερμανός
Άλμπουμ: Τα Μπαράκια
1981
Αυτή είναι η εποχή μας, στην οποία (ασχέτως αν το διαλέξαμε ή αν έτυχε) γεννηθήκαμε και ζούμε. Είναι μια πολύ δύσκολη και μεταβατική εποχή, δεν νομίζω να υπάρχει κανείς που να μην συμφωνεί με αυτήν την διαπίστωση. Εκεί που αρχίζουν οι διαφωνίες είναι στο τι πρέπει να κάνουμε και ποιος είναι ο «καλός αγώνας» που χρειάζεται να δώσουμε, για να βγούμε από το τούνελ ζωντανοί και σε έναν άλλο, καλύτερο κόσμο. Και, όπως είναι φυσικό, στα ερωτήματα του τι πρέπει να κάνουμε τώρα για να ξεφύγουμε από το τέλμα και στο πως ονειρευόμαστε αυτόν τον άλλο, καλύτερο κόσμο, δεν υπάρχει μία απάντηση που να τους καλύπτει όλους ή που να ισχύει για όλους. Η γνώμη μου είναι ότι ο καθένας πρέπει να δει (όχι να κοιτάξει) πολύ προσεκτικά τόσο μέσα του όσο και έξω του. Πρέπει να δει έξω του, αποφεύγοντας τα ζευγάρια γυαλιών με παραμορφωτικούς φακούς που του πλασάρουν οι διάφοροι καλοθελητές, για να διαπιστώσει από πρώτο χέρι ποια είναι η πραγματική κατάσταση στον κόσμο. Και, βέβαια, πρέπει να ρίξει πολύ σκάψιμο μέσα του. Και καθώς, σκάβοντας, θα πηγαίνει όλο και βαθύτερα, να αφαιρεί, μία προς μία, ένα προς ένα, τις μάσκες και τα προσωπεία, που όλη του τη ζωή ψώνιζε από τα παζάρια των διαφόρων πονηρών καθοδηγητών και μυαλοπώληδων και φορούσε και επιδείκνυε με καμάρι για να κερδίσει μια επίπλαστη, ανούσια αποδοχή, και των οποίων μασκών και προσωπείων, οι πολλές διαδοχικές στρώσεις του κρύβουν τον αληθινό του εαυτό. Όταν φτάσει, τελικά, σε αυτόν, και τον αντικρίσει, για πρώτη, ίσως, φορά στη ζωή του, αυτομάτως θα γνωρίσει τον άχρονο πυρήνα της υπόστασής του και θα ξέρει τι οφείλει να πράξει. Και θα το πράξει…
http://www.youtube.com/watch?v=Wn78_di13Ig
7. Νυχτερινή εκπομπή
Σύνθεση: Αφροδίτη Μάνου
Ερμηνεία: Αφροδίτη Μάνου
Στίχος: Αφροδίτη Μάνου
Άλμπουμ: Νυχτερινή εκπομπή
1984
Η μικρή περιπέτεια της ηρωίδας της «Νυχτερινής εκπομπής», με το φλερτ με τον γοητευτικό οδηγό ενός άλλου αμαξιού, την ιδιότυπη νυχτερινή καταδίωξη και την ατυχή κατάληξη, είναι δευτερεύον, αν όχι τριτεύον, στοιχείο αυτού του πολύ ιδιαίτερου τραγουδιού. Άλλα στοιχεία του είναι τα σημαντικά και εκείνα που το κάνουν να ξεχωρίζει και το ανεβάζουν τόσο ψηλά στη λίστα μου: είναι η υπέροχα απλή μελωδία του που, κατά έναν απροσδιόριστο τρόπο, σε βάζει πολύ πετυχημένα μέσα στο κλίμα που επικρατεί στους δρόμους της Αθήνας τις μικρές πρωινές ώρες (και η οποία, είμαι βέβαιος ότι θα ήταν ιδανική επιλογή για σάουντρακ ταινίας, με φόντο ή επίκεντρο τη ζωή στην νυχτερινή Αθήνα). Είναι η ερμηνεία που πραγματοποιεί η Αφροδίτη Μάνου με την μοναδική χροιά της γεμάτης, εξαιρετικά γλυκιάς, και όσο πρέπει μελαγχολικής, φωνής της. Και είναι, κυρίως, η συνήχηση του εσωτερικού ρυθμού της «Νυχτερινής εκπομπής» με τις μυστικές, αλλά αισθητές, για όποιον διαθέτει τους κατάλληλους αισθητήριους δέκτες, θεμελιώδεις εσωτερικές δονήσεις της πόλης. Μια περιπλάνησή σας στα αστικά νυχτερινά Αθηναϊκά τοπία, τις ώρες μετά τα μεσάνυχτα και πριν τα χαράματα, ίσως σας βοηθήσει να καταλάβετε καλύτερα για τι πράγμα μιλάω…
http://www.youtube.com/watch?v=6_yaZ-0e_RA
6. Φλασάκι
Σύνθεση: Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
Ερμηνεία: Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
Στίχος: Σάκης Μπουλάς
Άλμπουμ: Η νύχτα θα το πει
1994
Σε όλες τις δύσκολες και σκοτεινές στιγμές της ζωής μου, στην εφηβεία, στην προετοιμασία για τις πανελλήνιες, στο πανεπιστήμιο, στον στρατό, στην δουλειά, στους έρωτες, στις φιλίες και στις πάσης φύσεως αναποδιές και ατυχίες, το «Φλασάκι» ήταν πάντα εκείνο το τραγούδι που με βοηθούσε να στέκομαι στα πόδια μου και μου έδινε δύναμη και κουράγιο να συνεχίζω. Ακολουθώντας, δε, την επιταγή του πρώτου στίχου της τελευταίας στροφής του («Βάλε στο μαγνητόφωνο τραγούδια που γουστάρεις») κάθε φορά που το ακούω, καταλήγω να παγιδεύομαι, όπως καταλαβαίνετε, σε μια ατέρμονη λούπα. Αλλά δεν με πειράζει, πάντοτε είχα μια έφεση στις απειρικές αλληλουχίες…
http://www.youtube.com/watch?v=2LBw5fYbOx0
5. Ανδρομέδα
Σύνθεση: Θανάσης Παπακωνσταντίνου
Ερμηνεία: Θανάσης Παπακωνσταντίνου
Στίχος: Θανάσης Παπακωνσταντίνου
Άλμπουμ: Στην Ανδρομέδα και στη Γη
1995
Μικρά μικρά από τον Γαλαξία μας (Του διαστημικού ανταποκριτού μας Φαέθοντος Κιοπή): Στον Ρίγκελ, το αγαπημένο ερωτικό ελιξίριο των νεαρών ντόπιων ανθρωπιδών είναι ένα μείγμα αποτελούμενο από μωβ νερό, ηφαιστειακό κοκκινόχωμα και μια τούφα από ουλγκ (ζώα των βουνών, παρόμοια με τα δικά μας γιακ)… Γύρω από τον Ίγκμι, τον δεύτερο μεγαλύτερο πλανήτη του συστήματος του Β του Πηγάσου, περιφέρονται 7 φεγγάρια, το καθένα με διαφορετικό χρώμα. Μια φορά κάθε 17 γήινα χρόνια, όταν και τα 7 είναι ταυτόχρονα ορατά από το ανατολικό ημισφαίριο του Ίγκμι (που είναι το μόνο που κατοικείται), διοργανώνεται μια μεγάλη γιορτή. Το αποκορύφωμα της γιορτής είναι ο μεγάλος διαγωνισμός φαγητού: όποιος Ιγκμιανός καταβροχθίσει πρώτος ένα μποτζ (που έχει δυο φορές το μέγεθος του αμερικανικού βίσωνα) και 10 κουάφα (που το ένα τους έχει μέγεθος 4 καρπουζιών), κερδίζει, ως βραβείο, το θηλυκό της αρεσκείας του, τουλάχιστον μέχρι την επόμενη μεγάλη γιορτή… Τα πλάσματα της φυλής των Δάρμπουβζ, που είναι εξαπλωμένα στους πλανήτες του Α του Ηριδανού, έχουν 8, συνολικά, φύλα. Για να συνευρεθούν σεξουαλικά απαιτούνται ανταλλαγές υγρών και στερεών εκκρίσεων από ακριβώς 5 από αυτά τα φύλα, ούτε λιγότερα ούτε περισσότερα. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν 56 διαφορετικοί επιτρεπτοί συνδυασμοί… Τα πιο περιζήτητα θηράματα του Γαλαξία είναι τα πολυπλόκαμα αμφίβια Χντούγκι, που τα απαντά κανείς στους δυσπρόσιτους βάλτους του μικρού πλανήτη Ν’ ζντοουλ, στο πλανητικό σύστημα του Μπετελγέζ. Αδίστακτοι κυνηγοί συρρέουν, εξαιτίας τους, κατά κύματα στον Ν’ζντόουλ. Αυτό οφείλεται στο ότι στα ακροπλοκάμια των πλασμάτων αυτών φυτρώνουν διαμάντια, ρουμπίνια, μαργαριτάρια και ό, τι άλλοι πολύτιμοι λίθοι μπορεί, ή δεν μπορεί, να φανταστεί κανείς. Το παράδοξο είναι ότι, παρά το συστηματικό και ανελέητο κυνήγι που υφίστανται τα χντούγκι, ο πληθυσμός τους αυξήθηκε κατά 30% από την τελευταία απογραφή του πληθυσμού τους, πριν 15 γήινα χρόνια… Στην επόμενη ανταπόκρισή μου, θα σας μεταφέρω τις εντυπώσεις μου από τον γαλαξία της Ανδρομέδας, στον οποίο μεταβαίνω, για πρώτη φορά στην καριέρα μου, το προσεχές χρονικό διάστημα. Είμαι ο πρώτος γήινος δημοσιογράφος που διαπιστεύθηκα για ένα διαγαλαξιακό ταξίδι και το θεωρώ μεγάλη μου τιμή. Έχω προμηθευτεί μπόλικο βολιώτικο τσίπουρο, λακέρδες και σαρδέλες Καλλονής για να κεράσω τους ντόπιους και, δεν σας το κρύβω, ότι, από τον υπερενθουσιασμό μου, κοιμάμαι πολύ λίγο τελευταία…. Σύντομα θα τα ξαναπούμε φίλοι μου. Ως τότε, μην ξεχνάτε να κοιτάτε τ’ αστέρια κάθε βράδυ και να ονειρεύεστε…!
http://www.youtube.com/watch?v=5QMq5Hkr6BI
4. Ζεϊμπέκικο
Σύνθεση: Διονύσης Σαββόπουλος
Ερμηνεία: Σωτηρία Μπέλλου-Διονύσης Σαββόπουλος
Στίχος: Διονύσης Σαββόπουλος
Άλμπουμ: Βρώμικο ψωμί
1972
Το «Ζεϊμπέκικο» είναι το πιο αρχετυπικό, το πιο αυθεντικό, το πιο συγκλονιστικό τραγούδι, από στιχουργικής, μουσικής και ερμηνευτικής άποψης, που γράφτηκε ποτέ για την Νέα Ελλάδα και τους Νεοέλληνες. Ή, για να το πω αλλιώς, ότι υποτίθεται ότι είναι το «Άλεφ» του Μπόρχες για το Σύμπαν, είναι το «Ζεϊμπέκικο» του Σαββόπουλου για την Ελλάδα των 100 τελευταίων, τουλάχιστον, ετών. Συμπυκνώνει υποδειγματικά πολλαπλά επίπεδα νοημάτων, άλλα παράλληλα και άλλα τεμνόμενα μεταξύ τους, αποτυπώνει με μαεστρία και χειρουργική ακρίβεια την πνευματική, ψυχική και συναισθηματική σύγχυση, ταραχή και σχιζοφρένεια του Νεοέλληνα και ξεγυμνώνει την ανθρωποφαγική διάθεση των σύγχρονων κατοίκων αυτού του τόπου, η οποία τόσους και τόσους πανάξιους και ευαίσθητους ανθρώπους έχει υπονομεύσει, σμπαραλιάσει και εξοντώσει. Το «Ζεϊμπέκικο» είναι ένα υπόκωφο βουητό, ένας βόρβορος που αναδύεται από τα βρώμικα και ανήλιαγα υπόγεια του συλλογικού μας ασυνειδήτου και που, όταν ξεχύνεται, τελικώς, στην επιφάνεια, σκορπίζει έναν αποκαλυπτικής φύσεως όλεθρο, αλλά παράλληλα εξαγνίζει και καθαρίζει, έστω για λίγο, όσους επιβιώνουν από τη μανία του. Είναι ένας μεγάλος, άθραυστος και διαχρονικός καθρέφτης, ο οποίος μας δείχνει με τον πλέον ανάγλυφο, ξεκάθαρο και «στα μούτρα σας» τρόπο ποιοι είμαστε και γιατί είμαστε αυτοί που είμαστε. Είναι ένα κολοσσιαίας εμβέλειας καλλιτεχνικό επίτευγμα, που αυτομάτως απαθανάτισε τον Διονύση Σαββόπουλο και τον κατέταξε ανάμεσα στους επιδραστικότερους Έλληνες του τελευταίου μισού αιώνα, και είναι, αναμφίβολα, ένα από τα σπουδαιότερα ελληνικά πνευματικά δημιουργήματα όλων των εποχών. Το μυαλό μου, μου λέει να σταματήσω εδώ τη λίστα, γιατί έχω φτάσει στην λογική κορυφή και πιο πάνω είναι φύσει αδύνατον να πάω. Η καρδιά μου, όμως, μου λέει: «Προχώρησε, σου μένουν ακόμη 3 κομμάτια»…
http://www.youtube.com/watch?v=OS1QPcxkRac
3. Χειραψία (Gay Anthem for the New Millennium)
Σύνθεση: Κόρε Ύδρο
Ερμηνεία: Κόρε Ύδρο
Στίχος: Κόρε Ύδρο
Άλμπουμ: Φθηνή Ποπ για την Ελίτ
2006
Το πόσο συγκινητικά καλό και ξεχωριστό είναι αυτό το συγκρότημα, αποδεικνύεται, με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο, σε αυτό το τραγούδι. Γιατί; Γιατί από μια γενεσιουργό αιτία, που για τους περισσότερους θα ήταν ένα ασήμαντο «τσαφ», στήνουν ένα επικό τραγούδι, ασύμμετρων διαστάσεων, σε σχέση με αυτήν την αρχική αιτία. Να, πως φαντάζομαι ότι ήταν η πορεία από τη σύλληψη έως την τελική ενορχήστρωση και εκτέλεση της «Χειραψίας»: Ο Παντελής, ο στιχουργός και ερμηνευτής των Κόρε Ύδρο, ορμώμενος από ένα γεγονός, φαινομενικά, εντελώς ασήμαντο και ανάξιο λόγου για έναν ουδέτερο παρατηρητή (προφανώς ο ήρωας μας συνάντησε ένα πρώην αίσθημά του το οποίο τον χαιρέτησε με μια τυπική χειραψία αντί, έστω, να τον φιλήσει στο μάγουλο, η κάρια!), το οποίο όμως, εκείνον τον πλήγωσε, τον τρέλανε, του τριβέλισε το μυαλό και τον έκανε να μην χωράει στα ρούχα του, καταλαμβάνεται από ποιητικό άστρο και γράφει αυτούς τους στίχους, που είναι, παρεμπιπτόντως, από τους καλύτερους που έγραψε ποτέ. Στη συνέχεια τους παραδίδει στο συνθέτη της παρέας, τον Αλέξανδρο. Εκείνος εμπνέεται τόσο, που γράφει στο πιάνο την καλύτερη μουσική της ζωής του. Όλο το συγκρότημα, τώρα, μαζεύεται και ηχογραφεί το νεόκοπο τραγούδι, με τον Παντελή να δίνει τα ρέστα του, ως συνήθως, και να βάζει την τελική πινελιά με το απαράμιλλο, σήμα κατατεθέν, ερμηνευτικό του ύφος. Και, voila (καιρό είχα να σας ρίξω κανένα αρβανίτικο, ε;)! Από ένα μικρό ελατήριο, αρχικής δυναμικής ενέργειας λίγο παραπάνω από το μηδέν, προκύπτει το άσμα ασμάτων και η ραψωδία των ραψωδιών. Και ξέρετε ποιό είναι το φοβερό, βρε παιδιά; Ότι έτσι ακριβώς λειτουργούμε εμείς οι άνθρωποι. Μπορεί το Σύμπαν να καταρρέει γύρω μας, αλλά εμάς το μόνο που θα μας νοιάξει και θα μας πονέσει πραγματικά θα είναι το ότι η πρώην ή ο πρώην μας έφτυσε ή μας χαιρέτησε ψυχρά στο δρόμο. Και αυτή είναι η μαγεία των Κόρε Ύδρο: η εμβάθυνση και η ενασχόλησή τους, δηλαδή, με τέτοια λεπτά και ασυνήθιστα θέματα, με τα οποία άλλοι ούτε που σκέφτονται να ασχοληθούν (αφήστε που, μάλλον, δεν υποπίπτουν καν στην αντίληψή τους), που οδηγούν στην αποκάλυψη άγνωστων αλλά σημαντικών παραμέτρων και βαθύτερων νοημάτων της ζωής μας. Και γι’ αυτό το λόγο, οι οπαδοί τους περιμένουν με λαχτάρα (σαν την λαχτάρα των διψασμένων για νερό στην έρημο) να τους δώσουν οι Κερκυραίοι μουσικοί το παραμικρό, ένα λάιβ, έναν δίσκο, κάτι, τέλος πάντων. Επιστρέφοντας στην «Χειραψία», θεωρώ ότι οι Κόρε Ύδρο ξεπερνούν ακόμα και τον ίδιο τον εαυτό τους, παίζοντας ένα περίτεχνο παιχνίδι με τα όρια και, φυσικά, το διασκεδάζουν με τον δικό τους, ιδιοσυγκρασιακό, τρόπο. Παραδοξολόγοι στα άκρα και σαρκαστικοί μέχρι παρεξηγήσεως (βλέπε και τον εναλλακτικό τίτλο του κομματιού), τελικά την βγάζουν καθαρή, γιατί χρησιμοποιούν το πολύ ιδιαίτερο και εσωτερικό χιούμορ τους και τον, ελαφρώς ασυνάρτητο, σουρρεαλισμό τους, όχι μόνο ως αυτοσκοπούς για να πειραματιστούν, δήθεν, κάνοντας στιλιζαρισμένες ασκήσεις ύφους, αλλά ως οχήματα για να δημιουργήσουν ένα πολύ πρωτότυπο, δουλεμένο στην εντέλεια, ολοκληρωμένο και, τελικά, πανέμορφο τραγούδι το οποίο ο γράφων, αν και το έχει ακούσει τον αριθμό των φορών που ισούται με τον αριθμό των παθογενειών της ελληνικής κοινωνίας (συμβολίζεται με ένα ξαπλωμένο οχταράκι), δεν το χορταίνει, ούτε και προβλέπει να το χορτάσει, ποτέ. Αν, μετά από όλα αυτά και αφού την ακούσατε (pun intended), καταλάβατε γιατί τοποθέτησα τη «Χειραψία» πιο ψηλά από το «Ζεϊμπέκικο» στη λίστα μου, τότε, καλώς ήλθατε στο κλαμπ, φίλοι μου!
http://www.youtube.com/watch?v=5lRbUe8fBMs
2. Προσωπικές οπτασίες
Σύνθεση: Χαρης & Πάνος Κατσιμίχας
Ερμηνεία: Χαρης & Πάνος Κατσιμίχας
Στίχος: Χαρης & Πάνος Κατσιμίχας
Άλμπουμ: Ζεστά ποτά
1985
Η μεγάλη εικόνα του κόσμου μας, αναμφίβολα, ασκεί επίδραση, ενίοτε σημαντική, επάνω μας. Είναι όμως οι μικρές, ανθρώπινες ιστορίες μας εκείνες που μας διαμορφώνουν πραγματικά και οι οποίες, ουσιαστικά, καθορίζουν την πορεία της ζωής μας. Οι μικρές μας χαρές, οι μικρές μας λύπες, οι μικροί μας έρωτες, οι μικρές μας απογοητεύσεις, τα μικρά μας άγχη, οι μικρές μας αμαρτίες, τα μικρά μας ψέματα, οι μικρές μας, ένοχες και μη, απολαύσεις, όλα αυτά, μέρα με τη μέρα, μήνα με το μήνα, χρόνο με το χρόνο, συγκεντρώνονται και σχηματίζουν ένα σώμα εμπειριών, το οποίο επηρεάζει τις αποφάσεις μας και αλλάζει, βαθμιαία και ανεπαίσθητα, τη ζωή μας. Εκτός, όμως, από όσα απτά πράγματα έχουμε κάνει και έχουμε βιώσει, υπάρχουν και κάποια πράγματα, που είναι λιγότερο έως και καθόλου απτά, αλλά, παρ’ όλα αυτά, μας επηρεάζουν στον ίδιο, εάν όχι και σε μεγαλύτερο βαθμό, με τα πρώτα. Είναι οι προσωπικές μας οπτασίες. Οι ανεκπλήρωτες ανάγκες μας, οι μύχιες και ανομολόγητες επιθυμίες μας, οι αβάσιμες φοβίες μας, οι έρωτες μας που ποτέ δεν ευοδώθηκαν, τα απωθημένα μας, οι ανεπιβεβαίωτες αντιλήψεις μας. Υπάρχει, όμως, στ’ αλήθεια, έστω ένα αρκετά ασφαλές κριτήριο, που να μας επιτρέπει να κάνουμε έναν σαφή και κοινώς αποδεκτό διαχωρισμό μεταξύ των (αντιλαμβανόμενων ως) απτών και των άυλων πραγμάτων της ζωής μας, μεταξύ, δηλαδή, του τι αποτελεί και τι δεν αποτελεί προσωπική οπτασία; Και αν δεν υπάρχει, τι σημαίνει αυτό; Μήπως ότι, όντως, είναι όλα προσωπικές οπτασίες; Αλλά, τότε, υπάρχει τίποτα από το οποίο μπορούμε να κρατηθούμε, κάτι σταθερό, κάτι που δεν κινδυνεύει να διαλυθεί στον αέρα σε χρόνο μηδέν; Οι ερωτήσεις αυτές μπορούν να συνεχιστούν επ’ άπειρον (σας έχω πει ότι λατρεύω τις απειρικές αλληλουχίες, ε;), αλλά, από ένα σημείο και πέρα, μια τέτοια διαδικασία δεν έχει πρακτικό νόημα, άσε που ξεφεύγουμε από το θέμα. Το θέμα, και αυτό που έχει σημασία, τελικά, και είναι το μόνο βέβαιο, είναι ότι πορευόμαστε παρέα με τις προσωπικές μας οπτασίες για όλη μας τη ζωή. Και ακόμα κι αν οι οπτασίες μας αυτές δεν είναι τίποτε άλλο παρά αποκυήματα της καλπάζουσας φαντασίας μας ή των τραυματικών παρελθουσών εμπειριών μας, τα αποτελέσματα της επίδρασής τους επάνω μας είναι πολύ πραγματικά και, συχνά, καταστρεπτικά. Συνεπώς, οφείλουμε να τις αποδεχτούμε και να τις γνωρίσουμε σε βάθος, γιατί κάτι τέτοιο θα διασφαλίσει την ψυχική μας ακεραιότητα. Είναι, σίγουρα, επώδυνη διαδικασία, απαιτεί πολλή ενδοσκόπηση και εσωστρέφεια (όπως λένε και οι πολιτικοί συντάκτες), αλλά είναι μονόδρομος. Και καθώς ξεθάβουμε τους σκελετούς από τις ντουλάπες του εαυτού μας, ποιος ξέρει, μπορεί να ανακαλύψουμε και τίποτα δυνατότητες που ούτε που φανταζόμασταν ότι διαθέταμε. Μισό λεπτό, όμως, ωραία όλα τα προηγούμενα, αλλά δεν καταλήξαμε: τελικά ποιός διάολο καθορίζει το βαθμό πραγματικότητας μιας κατάστασης ή ενός πράγματος; Χμμμ… δεν ξέρω… Εσύ τι λες, καθρέφτη, καθρεφτάκι μου;
http://www.youtube.com/watch?v=BIaw4C6SkqM
1. Σιωπή
Σύνθεση: Παύλος Παυλίδης
Ερμηνεία: Ξύλινα Σπαθιά
Στίχος: Παύλος Παυλίδης
Άλμπουμ: Ξεσσαλονίκη
1993
Φτάσαμε στον προορισμό μας, λοιπόν. Πώς σας φάνηκε το ταξίδι; Το απολαύσατε, όσοι ηρωικοί από εσάς αντέξατε ως το τέλος; Χμ… δεν ακούω να λέτε κάτι. Αντί απάντησης εισπράττω μια απόλυτη, εκκωφαντική σιωπή… Σιωπή… Στην καρδιά όλων των πραγμάτων, στο Σύμπαν αυτό, βασιλεύει το έσχατο και υπέρτατο μυστήριο. Όσο βαθιά κι αν πας, όσο επιδέξιος, ευρηματικός, έξυπνος και, γενικά, ικανός κι αν είσαι, κάποια στιγμή θα έρθεις πρόσωπο με πρόσωπο με το μεγάλο μυστήριο. Το μεγάλο μυστήριο δεν περιγράφεται με λέξεις. Είναι η φύση του τέτοια που πάντα θα ξεγλιστρά από αυτές, ακόμα κι αν τις χειρίζεται ο καλύτερος συγγραφέας του κόσμου. Μόνο μέσα στη σιωπή μπορείς να βιώσεις το μεγάλο μυστήριο και να γίνεις μέτοχος αυτού… Και τώρα, επιτρέψτε μου να σας πω μια τελευταία ιστορία: Ένας νεαρός, αγράμματος και εκ γενετής κωφάλαλος χωρικός, ο οποίος ζούσε κάποτε, σε κάποια μακρινή χώρα, στο υποστατικό της οικογένειάς του μαζί με τον πατέρα του και τη μητέρα του, άρχισε, κάποια στιγμή, να βλέπει κατ’ επανάληψιν ένα πολύ ασυνήθιστο όνειρο. Αυτό ξεκίναγε πάντα με εκείνον να σκαρφαλώνει με κόπο και αγωνία έναν κακοτράχαλο, απόκρημνο γκρεμό. Ανέβαινε κι ανέβαινε, αγωνιούσε και ίδρωνε ακόμα περισσότερο, αλλά τελειωμό δεν είχε η άνοδός του. Την στιγμή που έφτανε στο αμήν και ήταν έτοιμος να παραδοθεί, ένας δυνατός αέρας τον αγκάλιαζε, τον σήκωνε και τον εκτίναζε, με ιλιγγιώδη ταχύτητα, σε απίστευτα ύψη έξω από την ατμόσφαιρα της Γης, στο διάστημα. Εκείνος από το φόβο του έκλεινε πάντα τα μάτια όσο διαρκούσε αυτή η εκτόξευσή του. Όταν τα ξανάνοιγε, βρισκόταν σε ένα σεληνιακό τοπίο, προφανώς στην επιφάνεια κάποιου άλλου πλανήτη, αν και, εκείνος, φυσικά, δεν είχε τις προσλαμβάνουσες παραστάσεις για να το καταλάβει αυτό. Ήταν ένα νταμάρι κατάστικτο από πέτρες και, κάπου στο κέντρο του βρισκόταν ένα πολύ μεγάλο και πολύ λαμπερό ασημένιο αντικείμενο, κάπως σαν βάζο. Μια φωνή φαινόταν να βγαίνει μέσα από αυτό το αντικείμενο, την οποία, όμως, δεν άκουγε με τα αυτιά του (πώς θα μπορούσε;). Ήταν, κάπως, σαν οι σκέψεις κάποιου ή κάτι, εντελώς ξένου προς εκείνον, να σχηματίζονται κατευθείαν μέσα στο κεφάλι του. Αν και ποτέ στη ζωή του δεν είχε ακούσει τον παραμικρό ήχο, λόγω της αναπηρίας του, μπορούσε, παρ’ όλα αυτά και παραδόξως, να κάνει αυτόν τον διαχωρισμό. Επρόκειτο, προφανώς, για ένα είδος τηλεπάθειας. Η φωνή του έλεγε: «Είμαι ο Θεός σου. Οφείλεις να με υπηρετείς. Κάνε αυτό που πρέπει να κάνεις και εγώ θα σε ανταμείψω πλουσιοπάροχα, απελευθερώνοντάς σε από αυτήν τη αβάσταχτη σιωπή, στην οποία είσαι καταδικασμένος». Η χροιά της φωνής ή, καλύτερα, ο ιδιαίτερος «χρωματισμός» των σκέψεων του «Θεού» ήταν «μεταλλικός», επιβλητικός και δυσοίωνος και τον τάραζε πάρα πολύ. Όταν σταματούσε να «μιλάει» η φωνή, στα χέρια του βρισκόταν ένα μεγάλο μαχαίρι. Τότε ένα εκτυφλωτικό, λευκό φως τον τύλιγε και τον ανάγκαζε να ξανακλείσει τα μάτια του. Όταν τα άνοιγε και πάλι, βρισκόταν στο εσωτερικό ενός μικρού, λιτού ξύλινου σπιτιού. Στην απέναντι γωνία βρισκόταν ένα μικρό πανέμορφο κοριτσάκι με κοτσιδάκια, ένα υπέροχο λουλουδένιο φόρεμα και ένα πιάνο μπροστά του. Τον κοιτούσε, του χαμογελούσε και το χαμόγελό της ήταν σαν το δροσερό αεράκι που φυσάει απρόσμενα μια υγρή, ζεστή ημέρα ή σαν τον ήλιο που ξεπροβάλει ξαφνικά πίσω από τα σύννεφα μια κρύα φθινοπωρινή ημέρα και ζεσταίνει το πρόσωπο και τα μέλη σου. Ύστερα, το κοριτσάκι άρχιζε να παίζει μια μελωδία στο πιάνο. Ήταν υπέροχη, μαγική και (ταιριαστά) ονειρική, πέρα από κάθε δυνατότητα περιγραφής. Και μπορούσε να την ακούσει με τα ίδια του τα αυτιά! Απολάμβανε την κάθε στιγμή και ένιωθε ότι επρόκειτο για την ωραιότερη εμπειρία της ζωής του. Κάποια στιγμή το κοριτσάκι τελείωνε το ρεσιτάλ του και γύρναγε προς την μεριά του. Μόνο που τώρα, κοιτούσε το μαχαίρι που εκείνος ακόμα κρατούσε στα χέρια του. Τότε, η μεταλλική, δυσοίωνη φωνή εισέβαλλε με ορμή στο κεφάλι του και τον πρόσταζε: «Κάντο! Σκότωσέ την!». Ως εάν μια ξένη θέληση να έπαιρνε τον έλεγχο του σώματός του, προχωρούσε με αργά βήματα, και τρέμοντας, προς το μέρος της και, όταν πλησίαζε σε απόσταση βολής, ύψωνε το μαχαίρι. Εκείνη δεν έπαυε στιγμή να τον κοιτάζει μέσα στα μάτια. Εκείνος το πάλευε με όλες του τις δυνάμεις, ενώ η φωνή ούρλιαζε μέσα στο κεφάλι του. Τελικά υπέκυπτε και κατέβαζε το μαχαίρι με ορμή στο στήθος της. Εκείνη ποτέ δεν έκανε την παραμικρή προσπάθεια να αντισταθεί ή να αποφύγει το χτύπημα. Ο τόπος γέμιζε αίματα. Καθώς το κοριτσάκι σωριαζόταν στο έδαφος, εκείνος αλλόφρων ορμούσε έξω από το ξύλινο σπιτάκι με το μαχαίρι στα χέρια. Το πέταγε και γονάτιζε κλαίγοντας κάτω από έναν σκοτεινό, μουντό ουρανό. Και μετά ξύπναγε, ένα ψυχικό και σωματικό ράκος. Έβλεπε κάθε βράδυ αυτό το όνειρο και, κάθε φορά, η εξέλιξη του ήταν ίδια και απαράλλακτη. Υπήρχε ένα στοιχείο διαφοροποίησης, όμως, κι αυτό είχε να κάνει με το κοριτσάκι. Βαθμιαία, από όνειρο σε όνειρο, του φαινόταν όλο και πιο χλωμό και πιο αδύνατο και η μελωδία που έπαιζε, αν και πάντα εξαίσια, ακουγόταν ολοένα πιο ασθενική και πιο μελαγχολική. Ένιωθε ότι η διαρκής επανάληψη του, κυριολεκτικά, εφιαλτικού εγκλήματος που διέπραττε, κατ’ εξακολούθησιν, εναντίον της, οδηγούσε, αργά αλλά σταθερά, στον πλήρη αφανισμό της. Και, κατά κάποιο τρόπο, το γνώριζε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα είχε δραματικές και πραγματικές συνέπειες, όχι μόνο για εκείνον και τους αγαπημένους του γονείς, αλλά και για ό, τι ήξερε και αγαπούσε στον κόσμο. Έστω κι αν όλα αυτά εκτυλίσσονταν στα όνειρα του. Τελικά, το πήρε απόφαση ότι έπρεπε να κάνει κάτι, πριν να είναι πολύ αργά. Ένα βράδυ, πριν πέσει για ύπνο, πήρε μαζί του στο κρεβάτι ένα μεγάλο μαχαίρι του πατέρα του και το έσφιξε, ανάμεσα στα δόντια του, από την λαβή. Καθώς τον έπαιρνε ο ύπνος, προσπαθούσε να πιέσει τον εαυτό του να μην απολέσει την επίγνωση του γεγονότος αυτού. Το όνειρο άρχισε να ξετυλίγεται στο γνωστό του μοτίβο και εντός του γνωστού σκηνικού. Υπήρχε όμως μια σημαντική ειδοποιός διαφορά τώρα: εκείνος. Ήταν αποφασισμένος και λιγότερο φοβισμένος. Και είχε κατορθώσει να «μεταφέρει» μαζί του το μαχαίρι. Όταν έφτασε στο σεληνιακό νταμάρι, αντίκρισε την απόκοσμη οντότητα κι άκουσε τη γνώριμη αποτρόπαια «φωνή» στο κεφάλι του, δεν δίστασε. Όρμησε τρέχοντας και κάρφωσε το μαχαίρι βαθιά μέσα στο «σώμα» της. Ανατριχιαστικά ουρλιαχτά αντήχησαν μέσα στο κεφάλι του, που τον έριξαν στο έδαφος, ενώ, παράλληλα, το υποκείμενο ή αντικείμενο που βρισκόταν μπροστά του, άρχισε να διαλύεται μέσα σε μία επιταχυνόμενη δίνη. Ολόκληρο το μέρος, όπου βρισκόταν, άρχισε να σείεται και να τρέμει με πρωτοφανή ένταση. Τα πάντα κατέρρεαν γύρω του. Τότε ήταν που κατάλαβε ότι δεν θα ξυπνούσε ποτέ από αυτό το όνειρο. Καθώς το κορμί του τινάχτηκε στον αέρα και ένιωσε το τέλος να πλησιάζει, άκουσε την μελωδία του κοριτσιού με το πιάνο. Πιο δυνατή, πιο γοητευτική και πιο υποβλητική από ποτέ, θαρρείς πως πλημμύριζε, εντελώς απελευθερωμένη πια, το Σύμπαν. Ρίγησε ολόκληρος από τη συγκίνησή του και δάκρυα κύλησαν από τα μάτια του. Ήξερε πως είχε κάνει την σωστή πράξη και αντιλαμβανόταν ότι αυτό που τα αυτιά του άκουγαν τώρα, ήταν η μελωδία του κενού, η αρχέγονη μουσική της σιωπής, από την οποία είχε ξεπηδήσει το θαύμα της ζωής. Καθώς ο παλιός του εαυτός αφανιζόταν, ένιωσε ευτυχισμένος… Από το σπίτι του εξαφανίστηκε, σαν να τον κατάπιε η γη ή σαν να εξατμίστηκε στον αέρα. Οι γονείς του σάστισαν, αναστατώθηκαν και στενοχωρήθηκαν. Γρήγορα κατάλαβαν ότι δεν θα τον ξανάβλεπαν πια… Ο ήχος της σιωπής είναι ο ήχος της δημιουργίας. Είναι ο αρχέγονος εσωτερικός ρυθμός και η θεϊκή μελωδία πίσω από όλες τις βασικές δομές και δυνάμεις του κόσμου μας. Ας οξύνουμε την ακοή μας, τόσο την εξωτερική όσο και την εσωτερική, για να τον ακούσουμε…
http://www.youtube.com/watch?v=A6gVkrQZYYQ
. . .
